Na de winter klopt het voorjaar in februari weer schuchter aan de deur. Op de 14e opent de heilige Sint Valentinus op zijn sterfdag het nieuwe jaar met nieuwe kansen op de liefdesmarkt. Valentinus wist 1500 -jaar geleden waar het in de liefde om gaat. Hij werd op 14 februari onthoofd wegens grensoverschrijdend gedrag. De gebeurtenis wordt nog steeds gevierd met heimelijke dan wel openlijke liefdesverklaringen en veel rode rozen. Iets subtieler vaak dan het heilige Valentijntje.
Te België wordt sint Valentinus op 2 februari voorafgegaan door de maagd Maria en de Maria Lichtmis. Er wordt dan stilgestaan bij een gebruik dat dateert van het jaar vier voor Christus. In dat jaar meldden Jozef en Maria (voor de Vlaming Sjef en Mietje) zich met hun oudste zoontje Jehosjoea bij de tempel van Jeruzalem. Twee tortelduifjes moesten 40 dagen na de geboorte van hun kindeke ritueel geofferd worden teneinde het boorlingske te reinigen en de moeder te zegenen.
De Belg staat daar nog steeds graag bij stil, zij het dat de tortelduifjes nu zijn vervangen door pannenkoeken, die op 2 februari, de nationale pannenkoekendag worden geofferd door ze op te eten.
Dat is iets minder hemels dan de purificatie van Maria, de Purificatio Mariae, die bij de geboorte van haar eerste kindje nog niet heilig was, laat staan maagd. Dat kwam pas vierhonderd jaar later toen de Roomse kerk haar bombardeerde tot Perpetua Virgo, eeuwige maagd. Daar deden de vier zonen en twee dochters die ze aldus de apostel Mattheus na de kleine Jezus baarde, niets aan af.
Onze zuiderburen vieren het kuisen van Maria op Maria Lichtmis zoals al gezegd op twee februari met pannenkoeken. De ronde en goudkleurige tractie symboliseert de zon en de vruchtbaarheid na de winter in de aanloop naar Valentijnsdag, de dag van de romantische liefde waarop in de middeleeuwen volgens de overlevering de vogeltjes begonnen te paren. Niet alleen de goede en gelovige katholiek krijgt op die datum de kriebels. Ook de Kelt en de Romein mochten graag de vruchtbaarheid van het nakende voorjaar vieren, zij het nauwelijks met pannenkoeken. Bij gebrek aan een heilige maagd staat bij de Kelten de godin Brigit, ook wel bekend als de Maria van de Kelten, centraal. Brigit was onder andere belast met de vruchtbaarheid, en bundelde de wicca, het heksendom, met het christendom.
Voor de Romeinen was het een echt volksfeest. Romeinse priesters gingen zich ter ere van de godheid Luparcus, ook wel bekend als Faunus of Pan, in februari woest te buiten aan losbandige orgieën en tomeloze seks. De feestelijkheden startten in de Lupercal, de grot waar de tweeling Romulus en Remus op 21 april 753 v. Chr. de stad Rome gesticht zouden hebben. Na een rijk overgoten lustmaal gingen de Lupercali-priesters lazarus naakt in Rome op vrouwenjacht. Het idee om deze feestelijke plechtigheid ontkleed te beleven vond, aldus de Romeinse schrijver Ovidius in zijn boek Fasti zijn oorsprong in een incident dat de Griekse god van de wellust, Faunus, eerder voor zijn kiezen kreeg.
Ovidius verhaalt hoe de Griekse held Hercules en de beeldschone Omphale de liefde bedreven in een grot om daar na de daad even een uiltje te knappen. Faunus, die een oogje had op Omphale, zag wel iets in een wipje met de slapende jonge vrouw. Maar hij had niet in de gaten dat de geliefden hun kleding bij wijze van geintje hadden omgeruild. Faunus besprong abusievelijk Hercules, die daar niet van gediend was. Hercules sloeg de snoodaard buiten westen. Om zulke tegenvallers in de toekomst te voorkomen gebood Faunus dat priesters zijn erediensten slechts naakt mochten beoefenen.
En daar gehoorzaamden de Lupercali-priesters graag aan. Voortaan werd de god Februus, oftewel Februari die te Rome over de purificatie ging, aanbeden, waarna de priesters zonder toga achter de meisjes aangingen, totdat de Afrikaanse Paus Gelasius in 496 na Christus de Lupercalia verplaatste naar 14 februari en het draaiboek kuiste.
Er werd in de afgelopen eeuwen nogal geschoven met de Roomse verjaar kalender. Deze startte aanvankelijk in het jaar één totdat het getal nul in 628 werd ontdekt door de Indiase wiskundige Brahmagupta. Hierdoor werd de geboortedatum van het kindeke Jezus en alle daarmee samenhangende feestdagen zoals ook Maria Lichtmis regelmatig verplaatst.
En we zijn dan nu aangeland bij de nationale pannenkoekendag op twee februari en de lichtmis voor Maria in België en Noord-Frankrijk. Waarna spoedig, netjes in het pak, Sint Valentinus de sfeer bepaalt op Valentijnsdag.
Valentinus die zijn handjes niet kon thuishouden werd op 14 februari onthoofd. Maar dat zal nu wel verjaard zijn. De eerwaarde Valentijn stuurde zijn liefje voordat hij eraan moest geloven, volgens insiders nog wel netjes een afscheidsbriefje, ondertekend met ‘jouw Valentijn’. Dat was het eerste Valentijnskaartje dat sindsdien samen met de rode roos op eigentijdse wijze zowel voor gelovigen als ongelovigen de romantische liefde bepleit.
Maar het kan niet op. Het nieuwe geluid van de lente van de lente krijgt na de pannenkoek en Valentijnskaart een extra dimensie met de polonaise die het carnaval daarna te weeg brengt. Waarna alle remmen los gaan onder het motto: Alaaf, houdoe, en laat de leut maar waaie!